
Kanna is het gedroogde plantmateriaal van de soort Sceletium tortuosum, welke zijn oorsprong heeft in Zuid-Afrika. Dit plantmateriaal is zo bewerkt dat het kan worden gekauwd, gerookt of opgesnoven.
Geschiedenis van Kanna
De plant werd gebruikt door jagers-verzamelaars die het gebied dat nu Zuid-Afrika heet, ongeveer duizend jaar lang bewoonden. In de eerste plaats werd het gebruikt voor krijgers die terugkwamen van het slagveld; zij namen het om van hun angst en depressie af te komen, wat heel gebruikelijk was na een gewelddadig conflict.
Kanna al meer dan 200 jaar gebruikt
Meer dan 225 jaar geleden is gerapporteerd dat de Khoikhoi een visioen-opwekkende verdovende plant in gebruik hadden met de naam kanna of channa. Ze kauwden op de wortels en hielden deze een tijdlang in de mond. "Hun dierlijke geesten werden wakker gemaakt, hun ogen sprankelden, ze lachten en op hun gezichten was blijheid te zien." Duizenden verrukkelijke ideeën kwamen, en een plezierige blijheid zorgde ervoor dat ze zich met de simpelste grap kostelijk vermaakten. "Wanneer de substantie in een te grote hoeveelheid werd genomen, verloren ze het bewustzijn en kwamen ze in een verschrikkelijk delirium."
Kanna tijdens de Jacht
Kanna gebruik was ook verbonden aan de jacht op antilopen, die ook Kanna werden genoemd. Dit waren voor de San heilige dieren; ze zijn veelvuldig te zien op rotstekeningen in zuidelijk Afrika. Nadat de Nederlanders in Zuid-Afrika kwamen, is de naam kanna veranderd in kaugoed.
Deze fascinerende, verdovende plant is nog nooit definitief geïdentificeerd. De lokale naam kanna wordt in Zuid-Afrika nu gebruikt voor de plantensoorten Mesembryanthemum: M. expansum en M. tortuosum waarvan de wortels, bladeren en stam worden gekauwd en gerookt in de achterlanden van Zuid-Afrika. Deze twee soorten bevatten een alkaloïde, mesembrine, dat rustgevende, cocaïne-achtige effecten heeft en een zekere loomheid bij mensen veroorzaakt.
Meer dan één soort Kanna
Meer dan twee dozijn andere Mesembryanthemum soorten bevatten dit alkaloïde.
Het eerste vastgestelde gebruik onder Westers toezicht vond plaats in 1662, toen een handelaar/ontdekker genaamd Van Riebeeck het via ruilhandel met lokale stammen wilde verkrijgen. Hij was ervan op de hoogte welke effecten het had op gespannen individuen.
In 1685 merkte de gouverneur van de Nederlandse Kaapse Kolonie, Van der Stel, op hoe de inheemse stammen deze substantie prijsden en dat ze om de beste kwaliteit te kunnen krijgen bereid waren ver te reizen.
Gedurende de volgende jaren was maar een klein aantal westerse mensen op de hoogte van de effecten van de plant. Tegenwoordig echter, zijn in de westerse maatschappij problemen als angst en depressie aan de orde van de dag. Zo is ook de vraag naar veilige en natuurlijke behandelingen groot, en zo worden steeds meer mensen attent gemaakt op Sceletium tortuosum.
Plantkundig
In de drogere delen van Zuid-Afrika bestaan bij elkaar ongeveer 1000 soorten Mesembryanthemum. Veel daarvan, zoals de ijsplant, kennen een bizarre verschijning. Ongeveer twee dozijn soorten, waaronder de twee hierboven beschreven, worden door sommige plantkundigen ondergebracht in een andere soortgroep: Sceletium. Allemaal horen ze tot de Aizoaceae familie, en er wordt aangenomen dat deze gerelateerd is aan kermesbeere en cactusfamilies.
Chemische analyses Kanna
Chemische analyses zijn niet consequent in de resultaten maar hebben voortdurend variërende hoeveelheden en typen alkaloïden in de plant opgeleverd. Enkele voorkomende alkaloïden zijn 4'-O-demethylmesembrenol, mesembrine, mesembrenone en tortuosamine.
Effecten van Kanna
Kanna verbetert de stemming en vermindert angst, stress en spanning. Het wordt ook gebruikt door herders die lange afstanden moeten lopen in droge gebieden. Dit doen ze om de eetlust te onderdrukken. In bedwelmende doseringen kan het euforie opwekken, soms heeft het dan eerst een stimulerende werking en daarna een kalmerende.
Gebruik op de lange termijn, gevolgd door onthouding heeft in de lokale context geen ontwenningsverschijnselen opgeleverd. De plant is niet hallucinogeen, en ernstige neveneffecten zijn ook nooit vastgesteld.
Effecten kanna tijdens gebruik?
Mesembrine zorgt dat de hersenen kunnen blijven functioneren bij een lager serotonineniveau. Ondertussen kan dit niveau op een natuurlijke manier weer opgebouwd worden, zodat de mesembrine-dosis weer omlaag kan of weggelaten kan worden. Met andere woorden, mensen die last hebben van depressie kunnen met kanna wel degelijk een vorm van verlichting ervaren.
Kanna in Tabletten en Capsules
Tabletten en capsules van Sceletium worden door een aantal psychiaters, psychologen en dokters succesvol voorgeschreven. Hierbij zijn de resultaten uitmuntend bij mensen die in een staat van angst verkeren of last hebben van een lichte tot gemiddelde depressie. Ook kunnen ze door het grote publiek gebruikt worden als supplementen om de stemming te verbeteren en bij stress en spanning.
Wanneer kanna in een voldoende hoeveelheid gekauwd wordt, kan het een licht verdovend effect geven in de mond, zoals bij kava. Door de San-stammen wordt het gebruikt bij mensen die een tand moeten laten trekken, of in heel kleine hoeveelheden bij kinderen met buikkramp. Soms wordt er van Sceletium een thee gemaakt om drankverslaafden van de alcohol af te helpen.
Gebruik van Kanna
Traditioneel werd van Kanna vaak het gedroogde plantmateriaal gekauwd, en werden de sappen doorgeslikt. Maar er zijn ook thee en tincturen van gemaakt. Kanna kan als snuff worden geïnhaleerd of gerookt in combinatie met andere kruiden, wat werd gedaan door de Khoikhoi- en San-stammen in Zuid-Afrika.
Dosering: om te snuiven is 20 mg genoeg voor voldoende effect. Een subtieler effect wordt verkregen wanneer je 50 - 150 mg mengt met kauwgom of onder de tong plaatst. 200 mg kan toegevoegd worden aan een kop thee. Deze dosering kan een of twee keer per dag genomen worden, liefst na het ontbijt en/of de lunch.
Waarschuwingen bij gebruik Kanna
Verhoogt de bloeddruk. In geval van overdosis kunnen hoofdpijn en misselijkheid optreden en even snel weer verdwijnen. Een grote overdosis kan resulteren in angst en hartkloppingen.
Interacties met medicijnen: Kanna heeft een serotonine-heropnameremmer (SRI) werking, en mag nooit gecombineerd worden met:
- Antidepressiva (zoals SSRI's, SNRI's en MAO-remmers) in verband met het risico op het levensbedreigende serotoninesyndroom.
- Andere psychoactieve middelen of stimulantia.
- Doelgroep: Niet geschikt voor personen onder de 18 jaar, zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven.
- Kanna is geen vervanging voor gevarieerde voeding of telt als een medisch advies.
